nieuwsjpg

Waarom het gebruik van huurtoeslag steeg terwijl het economisch beter ging

48

Gepubliceerd op 22 juli 2020

Na de economische crises in de periode 2007-2013 volgden jaren van economisch herstel. Dit herstel ging onder andere gepaard met een daling van de werkloosheid, van ongeveer 660.000 personen in 2014 naar 350.000 personen in 2018. Onder deze omstandigheden zou men verwachten dat het gebruik van huurtoeslag afneemt. Opmerkelijk genoeg is zowel het aantal als aandeel huishoudens dat huurtoeslag ontvangt juist toegenomen gedurende deze periode van economisch herstel (figuur 1). In opdracht van het ministerie van BZK heeft ABF Research onderzoek gedaan naar verklaringen voor deze toename in het gebruik van huurtoeslag.

Doelgroep blijft constant vanwege migratie

Ten eerste zijn op basis van administratieve microdata van het CBS (veranderingen in) achtergrondkenmerken van huurtoeslagontvangers bestudeerd. Hieruit bleek dat, hoewel het percentage huishoudens van 65 jaar of ouder in de bevolking als geheel is gestegen, het percentage 65-plussers onder huishoudens met huurtoeslag juist is afgenomen. Dit betekent ook dat het aandeel huishoudens met pensioeninkomsten in de gehele bevolking is toegenomen, terwijl dit aandeel onder huishoudens met huurtoeslag juist is gedaald. Het aandeel huurtoeslagontvangers met inkomsten uit loondienst is daarentegen gestegen. Daarnaast is, onder andere als gevolg van de vluchtelingencrisis in 2015, het aandeel huishoudens met een overige niet-westerse migratieachtergrond (d.w.z. niet Turks, Marokkaans, Surinaams of Antilliaans) in de afgelopen jaren toegenomen. Onder alle particuliere huishoudens steeg dit percentage van 4% in 2013 naar 5% in 2018; binnen de huurtoeslagpopulatie nam dit percentage in dezelfde periode toe van 9% tot 12%. De vluchtelingencrisis vormt daarmee een deel van de verklaring van de toename in het aandeel huishoudens met huurtoeslag.

Figuur 1: Aantal (linker as) en percentage (rechter as) huishoudens met huurtoeslag, 2013-2018.

Figuur1

Toename uitgaven huurtoeslag door afname niet-gebruik

Ten tweede is op basis van het WoonOnderzoek Nederland (WoON) uit 2012 en 2018 gekeken naar mogelijke verklaringen voor de toename in het gebruik van huurtoeslag. Uit deze analyses bleek dat er tussen 2012 en 2018 sprake is geweest van een forse toename in de huur (gecorrigeerd voor inflatie) van de potentiële huurtoeslagpopulatie. Tegelijkertijd is in diezelfde periode onder potentiële huurtoeslagontvangers nauwelijks sprake van inkomensstijging. Als gevolg hiervan is de hoogte van de huurtoeslag gestegen: in WoON 2012 had 27% van de potentiële huurtoeslagpopulatie recht op meer dan €250 per maand, volgens WoON 2018 was dit 40% (figuur 2). De hoogte van de huurtoeslag hangt sterk samen met het gebruik van huurtoeslag: hoe hoger de potentiële toeslag, hoe hoger de kans dat er ook gebruik van wordt gemaakt. Het niet-gebruik van huurtoeslag is daardoor afgenomen, van 13% in WoON 2012 naar 10% in WoON 2018. Kortom, het dalende niet-gebruik van huurtoeslag, als gevolg van een toename in de hoogte van de toeslag, is een andere verklaring voor een stijging in het aandeel huishoudens met huurtoeslag.

Figuur 2: Huishoudens met recht op huurtoeslag naar hoogte van de potentiële huurtoeslag per maand, 2012 en 2018

Figuur2